Już w 2022 roku badania opublikowane w Journal of Neuroscience potwierdziły, że sensoryczne doświadczenia w pierwszym roku życia mają ogromny wpływ na rozwój mózgu i przyszłe zachowanie dziecka.

Przetwarzanie sensoryczne to zdolność układu nerwowego do odbierania, organizowania i interpretowania bodźców zmysłowych pochodzących zarówno z otoczenia (dotyk, dźwięk, wzrok, zapach, smak), jak i z wnętrza ciała (ruch, pozycja ciała, sygnały z narządów). Informacje te trafiają do ośrodkowego układu nerwowego, gdzie są analizowane, integrowane i przekształcane w odpowiednią reakcję ruchową, emocjonalną lub poznawczą. Prawidłowe przetwarzanie sensoryczne umożliwia dzieciom i nam adekwatne reagowanie na codzienne sytuacje, regulację emocji, koncentrację, koordynację ruchów czy poczucie komfortu w ciele. Zaburzenia w tym procesie mogą prowadzić do nadwrażliwości, unikania bodźców, trudności w skupieniu czy dezorganizacji zachowania.

Sensoryczna wrażliwość w pierwszych miesiącach życia

Zmysły niemowlęcia są znacznie bardziej wrażliwe niż zmysły dorosłych, szczególnie w pierwszych sześciu miesiącach życia.

• Dotyk: Skóra niemowląt jest wyjątkowo wrażliwa, co odgrywa ogromną rolę w tworzeniu więzi z rodzicami. Dotyk mamy i taty, zwłaszcza przy karmieniu piersią czy bliskiego kontaktu, wyzwala u dziecka produkcję oksytocyny, czyli hormonu, który wspomaga rozwój emocjonalny i więzi społeczne.

• Słuch: Niemowlęta są w stanie reagować na dźwięki od momentu narodzin, ale w ciągu pierwszych trzech miesięcy zaczynają rozróżniać bardziej złożone dźwięki, takie jak głosy ludzi. To oznacza, że niemowlęta nie tylko rozpoznają głos rodzica, ale także reagują na jego ton.

Preferencje sensoryczne u niemowląt, czyli jak dzieci "wybierają" bodźce?

Już w wieku kilku miesięcy niemowlęta zaczynają wykazywać różne preferencje sensoryczne, które mogą być podstawą późniejszych różnic w profilu sensorycznym. Badania pokazują, że niemowlęta prezentują indywidualne reakcje na bodźce i przejawiają różne stopnie wrażliwości, co stanowi fundament przyszłych potrzeb sensorycznych.

• Preferencje dotykowe i smakowe: niemowlęta, które wykazują wyższą wrażliwość na teksturę pokarmów, mogą unikać pewnych smaków lub spożywać w sposób bardziej wybiórczy. Warto zauważyć, że preferencje smakowe są kształtowane już w łonie matki, gdy dziecko odbiera smaki płynów owodniowych.

• Reakcje na światło i dźwięk: niemowlęta mogą reagować intensywnie na jasne światło, hałas czy głośne dźwięki, co jest ich naturalnym mechanizmem ochronnym. Jednak u niektórych dzieci, te reakcje mogą przybierać formę nadwrażliwości, co prowadzi do nadmiernego stresu w otoczeniu.