Jak przygotować psa lub kota na narodziny dziecka i bezpiecznie ułożyć ich relację.

Autor: Emilia Adamczyk Emilymed.pl

W domu, w którym ma pojawić się dziecko, zwierzak staje się jak dziki mieszkaniec lasu, nagle zaproszony do nowej pory roku. Zmienia się rytm światła i ciszy, wędrują zapachy, inaczej układa się mapa dźwięków. Pojawia się wózek, fotelik, nowe tkaniny, nowe kroki po nocy. A w centrum tej przemiany maleństwo, kruche i intensywnie czujące.

Najsilniejszym narzędziem rodzica stają się bariery i wydzielone strefy, bramki, drzwi, stałe miejsca odpoczynku. Dziecko ma własną przestrzeń, zwierzak ma własną przestrzeń, a spotkania na początku odbywają się w kontrolowanych warunkach. Zwierzę uczy się świata przez to, co po czym następuje. Gdy dźwięk płaczu malucha prowadzi do napięcia i chaosu, powstaje lęk. Gdy ten sam dźwięk prowadzi do spokojnej obecności opiekuna i nagrody, rodzi się poczucie bezpieczeństwa.

Noworodek funkcjonuje w rytmie krótkich cykli snu i czuwania. Płacz stanowi naturalny język regulacji. Rodzice powinni zorganizować dom tak, by dawał odpoczynek także zwierzakowi. Wtedy każdy ma swoją bezpieczną przystań.

Przygotowania przed porodem

W domu z niemowlęciem największym skarbem zwierzaka staje się umiejętność wyciszenia. U psów dobrze pracuje komenda „na miejsce”, czyli na matę, legowisko, koc, na którym pies uczy się samodzielnego wyciszania. U kota działa sekwencyjność, czyli krótka zabawa (polowanie), posiłek, odpoczynek. Tego typu schemat jest zgodny z naturalną sekwencją zachowań kota i świetnie stabilizuje emocje.

Jak sprawić, by obecność dziecka zwiastowała dla zwierzaka dobre zdarzenia

Włączasz nagranie płaczu bardzo cicho. Pies dostaje ulubiony gryzak, matę do lizania albo treningu węchowego. Kot dostaje przysmaki rzucone w bezpiecznej odległości albo porcję karmy w zabawce. Głośność powinna narastać stopniowo i wyłącznie wtedy, gdy zwierzak prezentuje miękkość ciała i ciekawość. Postarajcie się praktykować tę metodę codziennie przez dwie, trzy minuty.

Niemowlęta miewają okres zwiększonej płaczliwości, który często osiąga szczyt około ósmego tygodnia życia i potrafi trwać naprawdę długo. Zwierzakowi wtedy łatwiej odnaleźć się w domu, w którym godziny spacerów, karmienia i odpoczynku mają już nową, przewidywalną formę.

Dzień powrotu do domu

Jeden dorosły zajmuje się dzieckiem, drugi prowadzi zwierzaka. Pies przychodzi na spotkanie jak drugi i po spacerze węszeniowym. Kot dołącza do spotkania według własnego tempa, zwykle z wysokości lub z kryjówki. Dorosły nagradza spokojne zachowanie, opanowanie, czyli miękkie ciało, odwrócenie wzroku, leżenie, spokojne siedzenie. Ważne, by zwierzak zbudował przekonanie, że nowa istota w domu równa się przewidywalność i bezpieczeństwo.

Świetnie działa też zapoznanie przez zapach jeszcze zanim dziecko pojawi się w domu, możesz przynieść zwierzakowi do spokojnego obwąchania rzecz, która już pachnie maluchem np. kocyk, czapeczkę albo pieluszkę tetrową. Połóż ją w strefie spotkań lub obok legowiska, tak żeby zwierzak miał wybór podejścia we własnym tempie, a ty połącz ten moment z czymś przyjemnym np. smaczkiem lub ulubioną krótką zabawą z pupilem. Dzięki temu zapach dziecka zaczyna oznaczać spokój i dobro, a w dniu powrotu łatwiej będzie utrzymać mu miękkie emocje i przewidywalną atmosferę.

W okresie okołoporodowym napięcie bywa wysokie także u rodziców. Wtedy łatwo wpaść pułapkę szybkich metod. Tymczasem stanowiska organizacji weterynaryjnych i behawioralnych podkreślają skuteczność i humanitarność treningu opartego na wzmocnieniu pozytywnym oraz ryzyka związane z metodami awersyjnymi w pracy z zachowaniem psa. 

W kontekście niemowlęcia ma to znaczenie podwójne, ponieważ spokojny pies lub spokojny kot stanowią efekt bezpieczeństwa i przewidywalnych zasad. Pierwsze miesiące to czas, w którym rodzic niejako „pożycza” dziecku samokontrolę, bo to rodzic kończy kontakt, zanim dojdzie do pobudzenia zwierzaka. To rodzic pokazuje, jak dotyka się go delikatnie i czule i to rodzic dba, o to by zwierzak miał prawo do odpoczynku. Z tego rodzi się piękny efekt uboczny, gdzie dziecko uczy się szacunku do granic osobistych jeszcze zanim nauczy się mówić.

Największą wartość konsultacja behawioralna daje wtedy, gdy obserwujecie, że pies ma silną reaktywność, pilnuje zasobów, ma trudność z wyciszeniem albo narastający lęk. U kota sygnałem alarmowym bywa przewlekłe wycofanie, konflikty o przestrzeń i problemy kuwetowe pojawiające się po zmianach. W takich przypadkach plan pracy buduje się indywidualnie, a domowe strefy i rytuały stają się terapią środowiskową.